پوشاندن شیار دندانهای آسیاب برای جلوگیری از پوسیدگی دندان

qq1

شیارپوش چیست؟

شیارپوش دندان یا سیلانت (sealant) به پوشش پلاستیکی گفته میشود که بر روی سطح جونده دندانهای عقبی دائمی (مولر و پره مولر) قرار داده میشود تا از دندانها در مقابل کرم خوردگی محافظت نماید.

چرا شیارهای دندانهای عقبی پوشانده میشوند؟

سطح جونده دندانهای آسیاب شیارهایی دارند که محل مناسبی برای پنهان شدن باکتریها و ذرات غذا بوده در نتیجه فرد را در معرض پوسیدگی دندان قرار میدهد. این شیارها ممکن است عمیق بوده و به سختی تمیز شوند و حتی ممکن است از یک موی مسواک نیز باریکتر باشند در نتیجه مسواک به آنها دسترسی پیدا نمیکند. تجمع پلاک و جرم در این نواحی و اسید تولید شده توسط باکتریها، به مینای دندان حمله میکند و باعث حل شدن مینا و ایجاد پوسیدگی دندان میشود. فلوراید به جلوگیری از پوسیدگی دندان کمک میکند و از سطوح دندان محافظت مینماید اما دلیل استفاده از شیارپوش دندان این است که با صاف و هموار کردن سطح دندان، محافظت بیشتری از نواحی پر شیار و منفذ دندان به عمل بیاورد.

qq2

شکل- سمت چپ تصویر پیش از شیارپوش کردن دندان و سمت راست پس از آن را نشان میدهد.

چه زمانی باید از شیارپوش استفاده کنیم؟

    اولین شیارپوش معمولا بر روی شیارهای اولین دندان مولر دائمی و در شرایطی که سطح جونده دندان به طور کامل از لثه بیرون زده است قرار میگیرد. این دندان دائمی در پشت دندان شیری رشد میکند. اگر سطح جونده دندان بسته و صاف شود، از آن محافظت میشود. به جز دندان عقل که خیلی دیرتر (معمولا دهه بیست زندگی) بیرون میزند، سایر دندانهای آسیاب تا سن یازده تا سیزده سالگی بیرون زده و سطح جونده آنها را میتوان پوشاند.

آیا فقط سطح جونده دندانهای آسیاب دندانهای دائمی با شیارپوش صاف میشوند؟

شیارپوش دندان معمولا روی سطح جونده این دندانها استفاده میشود چون معمولا در این نواحی شیارهای عمیق وجود دارد. گاهی اوقات هم شیارپوش را برای دندانهای دائمی دیگر که شیار یا منافذ زیادی دارند، استفاده میکنند تا دچار کرم خوردگی نشوند. در برخی کودکان دندانهای آسیاب شیری نیز شیارهایی دارند که بهتر است آنها را صاف و هموار کرد. در این شرایط نیز ممکن است استفاده از شیارپوش توصیه شود.

آیا شیارپوش دندان برای بزرگسالان نیز مفید است؟

بله، اگر چه کمتر این کار انجام میشود اما گاهی اوقات در افراد بزرگسال که دندانهایشان سوراخها و شکافهای زیاد یا عمیقی دارد و دندانشان را پر نکرده اند و در خطر پوسیدگی دندان قرار دارند، شیارپوش توصیه میشود.

شیارپوش در دهان به چه صورت دیده میشود؟

این مواد شفاف، سفید رنگ یا کمی رنگ دار هستند که این بستگی به مواد مورد استفاده دارد.

wtwtw

شکل- مراحل شیارپوش کردن دندان به ترتیب از بالا سمت چپ به پایین سمت راست.

چگونه شیارپوش روی دندانها کشیده میشود؟

ابتدا سطح دندان به طور کامل با خمیر و مسواک چرخشی توسط دندانپزشک تمیز میشود. سپس این ناحیه با آب شستشو داده شده و خشک میشود. پس از آن محلولی اسیدی در ناحیه شکافهای سطح جونده دندان به مدت چند ثانیه قرار داده میشود و سپس شسته میشود. این کار باعث میشود نواحی میکروسکپی کوچکی ایجاد شده و سطح دندان در مقیاس میکروسکپی زبرتر و ناهموارتر از مینای اطراف شود (با میکروسکوپ میتوانید زبری ایجاد شده را مشاهده کنید). سطح زبر شده و نواحی میکروسکوپی کمک میکنند شیار پوش بهتر به دندان چسبیده و محکم شود. پس از این که دندان خشک شد، محلول سیلانت بر روی دندان کشیده شده و سخت میشود. سیلانت با استفاده از تابش نور مخصوصی سخت میشود. گاهی اوقات نیز از سیلانت دو ترکیبی استفاده میشود که سخت شدن آن نیازی به نور ندارد. همین که مواد سفت شدند، تبدیل به یک پوشش پلاستیکی محکم بر روی دندانها میشوند که میتوانید همانند سطح دندان طبیعی از آن برای جویدن استفاده کنید.

دوام شیارپوش چقدر است؟

از دهه هفتاد میلادی استفاده از شیارپوش متداول شده و کارایی آن اثبات شده است. بسیاری از مطالعات محافظت آن در مقابل پوسیدگی دندان را موثر نشان داده اند. طول عمر شیارپوشهای دندانپزشکی چندین سال است. در صورت لزوم میتوانید آن را تعویض کرده و شیارپوش جدیدی روی دندانها بکشید.

لازم به ذکر است شیارپوش تنها از ناحیه ای از دندان که پوشانده شده است محافظت میکند بنابراین برای محافظت از سطوح دیگر باید فلوراید استفاده کنید. فلوراید از همه دندانها در مقابل پوسیدگی محافظت میکند.